Een dag op pad met Wim Delvoye in China

Het is onmenselijk vroeg. Samen met cameraman Dan en assistent Chi zit ik in een taxi ver buiten Peking centrum. We wachten op de parking van een failliet mega-restaurant op Wim Delvoye, kunstenaar-zakenman met een hart voor China.

Delvoye is met de vroege vlucht van Hainan Airlines geland in Peking. Traditiegetrouw gaat hij meteen van de luchthaven naar het platteland, om een kijkje nemen op zijn varkensboerderij. Die ligt op twee uur rijden van de stad, in een slaperig dorpje met vooral boeren.

“Of we meemogen”, had ik twee dagen eerder gevraagd aan Gianni, Delvoye’s rechterhand in Gentbrugge. “Alles is mogelijk” volgens Gianni. “Vraag maar aan Cindy”. Cindy is de Chinese Gianni blijkbaar.

Er stopt een wagen langs die van ons. Een venster gaat naar beneden. Bob Marley zou prompt beginnen zingen als hij de walm rook . Met een klein zonnebrilletje en een brede smile begroet Wim Delvoye me, alsof hij me al jaren kent.

We volgen de wagen tot aan de poort van de Art Farm, het walhalla van de zwijnen. Wim Delvoye stapt uit met zijn Cindy. Hij begint voor de camera te acteren met een natuurlijke flair. Hij heeft hier duidelijk nog cameraploegen over de vloer gekregen.

Varkensgriep

Het is al van vorig jaar geleden dat Wim Delvoye nog op zijn boerderij geweest is. “Ik ben hier aan het uitbollen, ik had geen goesting meer”, zegt hij. “Het jaar van het varken in 2007 was een topjaar, daarna zijn we gestopt met het tatoeëren van de varkens. En het rare is, pas dan is de lokale pers er hier opgesprongen.”

Cindy duwt hem een glossy magazine in zijn handen, met daarin een artikel van vier bladzijden over de Art Farm. “Ik lees geen Chinees, dus ik weet niet wat ze over mij schrijven,” zegt hij terwijl hij de foto’s bekijkt. ”Misschien vinden ook de Chinezen mij een rare jongen.” Cindy leest een stukje voor, en Delvoye is gerustgesteld.

“Weet je, Tom, voor mij is China pure persoonlijke liefde”, bekent de kunstenaar, terwijl hij even trekt van zijn net gerolde jointje. “Ik heb altijd gedroomd om in een waanzinnig vreemd land iets te doen. Ik had al in Indonesië betonmolens laten snijden, en was daar met de Chinezen in contact gekomen. Ik was gefascineerd door die mensen.”

Ik vraag Delvoye of hij samen met ons de varkensstal wil binnengaan. Hij aarzelt. De varkensgriep is net uitgebroken en beheerst het wereldnieuws. “China en varkens, het stelt me toch niet gerust,” fluistert Delvoye “We hebben hier in het verleden nog uitbraken gehad van varkenspest, en niemand wist ervan. Heel ons werk naar de vaantjes.”

Ik probeer Delvoye uit te leggen dat er eigenlijk weinig risico is, dat het huidige virus enkel van mens tot mens lijkt te worden overgedragen, en niet eens bij varkens is aangetroffen. Overtuigd is hij klaarblijkelijk niet door mijn uitleg. Maar het mondmaskertje dat Cindy voor hem had meegebracht blijft uiteindelijk in de plastic verpakking.

“Varkens zijn zoals oude mensen”

Als we de varkensstal binnenkomen knorren de varkens. Ofwel herkennen ze zijn voetstappen, ofwel ruiken ze de doordringende geur van cannabis, ofwel hebben ze schrik dat ze weer op de “tatoo tafel” belanden. Maar de varkens reageren duidelijk wanneer Delvoye hen benadert.

Alle acht kent hij ze bij naam, en hij wijst ze één voor één aan: “Walt, Louis, Louise, Rafaël, Berenice, Laurence, Maria en Wim, natuurlijk” De acht hebben verschillende tatoos op de rug, de ene al mooier en duidelijker dan de andere. Van Walt Disney figuren tot een Chinese draak en zelfs een kopie van een werk van Rafaël. Op de rug van Rafaël natuurlijk.

“Je kan de tatoos wat minder goed zien, omdat hun haar zo lang is. En kijk eens, deze heeft een huidprobleem.” Delvoye inspecteert zijn varkens nauwkeurig. “ Varkens zijn zoals oude mensen, na een tijdje zien ze er zo goed niet meer uit. Ze krijgen een dubbele kin, alles hangt wat door. Terwijl ze vroeger een mooi gespierd en atletisch lichaam hadden. Een varkenslichaam bedoel ik.”

Wim Delvoye buigt zich voorover naar één van de varkens. Het varken komt dichterbij en ruikt even. Er lijkt een klein gesprek tussen de twee te ontstaan. Maar de inhoud ervan is Chinees.

“Wist je dat varkens oorspronkelijk uit China komen?” doceert Delvoye. “Hier zijn ze geluksbrengers, het symbool voor vruchtbaarheid. Maar voor mij is dit werk een soort kritiek op kunst.”

“Kunst is er met de verwachting dat het morgen nog belangrijker zal zijn, nog zeldzamer en nog duurder. En met dat varken is dat ook zo. Het is een spaarvarken. Je investeert in een kleine tatoo, en later is dat een grote tatoo. Maar eigenlijk zijn dat knipoogjes naar die kapitalistische kunstmarkt van vandaag. Want dat varken weigert kunst te zijn. Pas als het dood is wordt het kunst. Dat fascineert me zo, die overgang van leven naar dood.”

Ijsjes voor de zwijnen

Delvoye blijft nog even in de varkensstal op vraag van cameraman Dan om nog wat extra beelden te maken, maar hij is blij dat hij uiteindelijk naar buiten mag. De varkens zelf mogen ook een luchtje scheppen.

“In de Belgische pers denken ze dat ik een vluchteling ben, dat ik naar hier ben gekomen omdat het goedkoop en wetteloos is,” zegt Delvoye. “ Maar dat is een verzinsel. Zoals jij wel weet, Tom, is het hier super moeilijk. Je moet hier veel geduld hebben met die mensen. Ik voelde me weer zoals een 20-jarige onbekende kunstenaar toen ik hier in 2003 aankwam. Maar da’s juist de charme van China. Ik voelde me hier meteen deel uitmaken van de geschiedenis. Hier kan je de geschiedenis letterlijk ruiken.”

Verzorger Cheng helpt de beesten naar buiten. “Da’s eigenlijk een professor Dierengeneeskunde, maar ik heb hem gevraagd om wat voor boer te spelen.” grapt Delvoye. Cheng is de enige van het tatoo-team die nog op de Art Farm woont. Het team bestond tot vorig jaar uit zes medewerkers. Drie verzorgers, een dierenarts, een ‘taxidermist’ en zelfs iemand wiens jobomschrijving luidde: vliegen doodmeppen.

Op vraag van de kunstenaar haalt Cheng wat ijsjes uit de diepvriezer. “ Dat is hun lievelingseten”, zegt Delvoye terwijl hij ze één voor één aan de varkens geeft. Die verslinden de ijsjes met een ongeziene gulzigheid. “Ze lusten alleen ijsjes van het merk Chao Lu Ce. Met nootjes of met vanillesmaak.”

“Ik heb op mijn project veel kritiek gekregen, maar die varkens hebben hier een prachtig leven. Beter dan de mensen van het dorp zelfs. Pijn hebben ze nooit gevoeld bij het tatoeëren, want ze waren in slaap.”

Eén van de varkens is zo gulzig dat het een ijsstokje mee naar binnenspeelt en Delvoye bijna zijn vingers kwijtraakt. Hij schrikt. ”’Ocharme die beestjes’, hoor je de mensen soms zeggen. Maar daar moeten ze bij mij niet mee afkomen. Varkens zijn eigenlijk verschrikkelijke dieren.”

Door een venster zie ik opgerolde varkenshuiden liggen. Allemaal getatoeëerd. Hoeveel brengt zoiets op, wil ik weten van Wim Delvoye. Hij wijst naar één van de rondlopende varkens, die met de Chinese draak op zijn rug, aarzelt even, en plakt er dan een prijs op. “Als ik die laat opzetten, raakt dat makkelijk verkocht voor 100 tot 150.” “150 wat?” vraag ik . “150.000 euro”

Smetvrees

In het gebouwtje waar de varkens vroeger getatoeëerd werden staan alleen nog diepvriezers. Allemaal leeg. “Vroeger zaten die vol met vlees”, glimlacht Delvoye terwijl hij nog een jointje rolt. “Achter mijn rug hebben die Chinezen hier flink geld verdiend met de verkoop van het varkensvlees. Zo gaat dat hier, hé.” En hij trekt zijn schouders op, alsof hij het zijn ex-werknemers gunt.

Delvoye is van plan de acht varkens in leven te laten en een natuurlijke dood te laten sterven. “Normaal kunnen ze zeker nog een jaar of 6 leven. Maar wellicht breken ze op een bepaald moment hun poten, namelijk wanneer ze over de 300 kg gaan wegen.”

Nu de tatoowinkel gesloten is, is Delvoye van plan om zijn Art Farm om te dopen tot Art Pharm. Beide namen zijn al van bij de opstart geregistreerd. “Ik heb de juiste ploeg en de juiste locatie. Het wordt tijd om hier iets gesofisticeerder te doen. Iets met biotechnologie, en op die manier kunstwerken ‘veroorzaken’.”

Wat hij concreet in gedachten heeft, wil ik graag weten. “ Misschien wat experimenteren met pigmenten en schutskleuren van dieren. Ik weet niet hoever je daarin kan gaan, dat is meer wetenschap dan kunst natuurlijk. Maar hier in China kan dat, want het is hier één groot labo. Het kan fout lopen, maar als kunstenaar heb ik vrijheid nodig. En hier vind ik die.”

Wim Delvoye bewondert nog even het varken dat hem op een dag 150.000 euro zal opleveren. Het varken schuurt zich tegen de verroeste omheining. Plots glijdt het uit. De modder vliegt aan alle kanten. Ook op de schoenen van Wim Delvoye, die meteen zijn afschuw uitroept : “Aaarch, dit heb ik allemaal niet graag, zie” en Cindy reikt hem vlug een vochtig doekje aan.”Ik ben namelijk nogal smetvrezig. Daarom tatoeëer ik ook varkens.”

Popularity: 100% [?]