Onze blog bestaat precies een jaartje, en zou vandaag normaal de kaap van 40.000 bezoekers moeten bereiken.

Een jaar lang hebben we geprobeerd om ons reilen en zeilen in China hier neer te pennen, met fotootjes en videobijdragen. Goed voor 212 berichten. Met vallen en opstaan, want een blog onderhouden vraagt veel energie.

Maar wie dacht dat we met dit bericht zouden vertellen dat we ermee ophouden : tarara! We vliegen morgen weliswaar eventjes terug naar huis om de Chinese visa te laten vernieuwen (en dat dat in België moet gebeuren zegt alles) , gaan nog even wat goede zuivere crisislucht opsnuiven in Belgenland, om er dan met hernieuwde kracht nog een jaartje tegenaan te vliegen.

Bedankt om een jaar lang zo trouw langs te komen, fijne feesten toegewenst, en tot volgend jaar!

O ja, ben je toevallig vandaag die éne 40.000ste bezoeker van onze blog (je kan dat zien onderaan rechts), laat het ons zeker weten! Er wacht je een keizerlijk geschenk uit China :-) 

“2008 - het jaar van China” anders bekeken

Popularity: 7% [?]

China vierde vandaag uitgebreid de 30ste verjaardag van het grote economische hervormingsplan dat Deng Xiaoping op 18 december 1978 lanceerde. Hoezeer is China veranderd, en wat zijn de nieuwe uitdagingen? Herbeluister hier Tom’s gesprek in het Radio1 programma Vandaag. 

Popularity: 6% [?]

Het Europees Parlement heeft zijn mensenrechtenprijs, de Sacharovprijs, uitgereikt aan de Chinese dissident Hu Jia. Dat gebeurde met een staande ovatie van een minuut en in afwezigheid van Hu Jia, die in een Chinese cel zit. In het Europees Parlement was een lege stoel klaargezet voor de laureaat. Hu Jia werd in april 2008 veroordeeld tot 3,5 jaar gevangenisstraf wegens “poging tot ondermijnen van de staat. Een portret.

Hu Jia (35) behoort tot een generatie van Chinese “beroepsactivisten” die zwaar beïnvloed is door de gebeurtenissen op het Tian’anmenplein in 1989. Hu is 16 wanneer het studentenprotest bloedig de kop wordt ingedrukt. “Uitzinnig van woede was ik. Hoe kon de Chinese regering haar eigen volk zoiets aandoen.”, zei hij ooit in een interview. Hu Jia bekeert zich kort daarop tot het Tibetaanse boeddhisme.
Hij laat zich voor het eerst opmerken in 1996 als milieuactivist tijdens een actie tegen de verwoestijning van China. Hij helpt ook mee bomen planten in Tibet en trekt zich het lot aan van de met uitsterven bedreigde Tibetaanse antilope .

Maar het is vooral als aidsactivist dat hij bekend raakt. Met zijn ngo Loving Source eist hij van de Chinese overheid een menswaardiger behandeling van aidspatiënten. Die hebben in China nog steeds met discriminatie af te rekenen.

Staatsgevaarlijk

Hu Jia focust zich vanaf 2000 steeds meer op de mensenrechten in China. Hij zoekt bijvoorbeeld juridische bijstand voor inwoners van Peking die door de Olympische bouwwoede uit hun huis worden verdreven. De Chinese regering ziet Hu Jia sindsdien steeds meer als een bedreiging. Hij wordt een tijdlang geschaduwd en onder huisarrest geplaatst.

In november 2007 neemt hij via de webcam deel aan een videoconferentie in het Europees Parlement. Daarin verklaart hij dat de toestand van de mensenrechten in China er alleen maar op achteruit is gegaan door de Olympische Spelen. Terwijl de Chinese regering het omgekeerde in het vooruitzicht had gesteld.

Voor de Chinese regering is dat de druppel. Eind december, “toevallig” op het moment dat wereldpers meer aandacht heeft voor Pakistan en de moord op Benazir Bhutto, wordt Hu Jia gearresteerd. 2008 moet en zal het glorierijke jaar van China worden dankzij de Olympische Spelen, en pretbedervers zoals Hu Jia worden van de straat geplukt.

Het blijkt een waarschuwing. Hu Jia wordt opnieuw onder huisarrest geplaatst (foto), maar hij zwijgt niet en blijft contact onderhouden met journalisten en andere mensenrechtenactivisten. Begin februari steekt de politie hem dan toch in de gevangenis. Amper twee maanden later is zijn “proces” achter de rug en wordt hij tot 3,5 jaar veroordeeld, wegens “poging tot ondermijnen van de staat”.

Cyberdissident

Hu Jia is samen met zijn vrouw Zeng Jiyan het prototype van de Chinese cyberdissident. Hij studeerde computerwetenschappen en gebruikt nieuwe communicatiemiddelen zoals e-mail, skype, sms en blogging om met journalisten en andere activisten in contact te blijven.

Tijdens zijn huisarrest maakt hij ondermeer een eigen documentaire “Gevangenen van Vrijheidsstad”. Ironisch genoeg is “Vrijheidsstad” de naam van het appartementencomplex waarin het gezin Jia woont.

De documentaire staat integraal op YouTube. Het is een videodagboek waarin Hu Jia zijn geschaduwd leven beschrijft. Hij maakte beelden van de undercoveragenten die hem en zijn vrouw beletten om het huis te verlaten. Je ziet de agenten eten, slapen, roken, kaarten. Soms grappig, maar vaak beangstigend.

Ziek

Volgens de laatste berichten is de gezondheidstoestand van Hu Jia in de gevangenis niet al te best. Hij lijdt aan levercirrose en hij krijgt onvoldoende medicatie. Bij een laatste bezoek van zijn vrouw Zeng Jiyan in de gevangenis laat Hu Jia verstaan dat hij slecht behandeld wordt. De advocaten van Hu Jia pleiten een vrijlating om medische redenen, maar de Chinese overheid heeft daar geen oren naar.

Sinds zijn veroordeling staat ook zijn vrouw en hun 13 maanden oude dochtertje onder huisarrest. Het kind wordt volgens Reporters zonder Grenzen de jongste politieke gevangene van China genoemd. De controle is de voorbije maanden nog verscherpt toen duidelijk werd dat Hu Jia ook favoriet was voor de Nobelprijs, aldus Zeng in een VRT-interview via Skype. Ze hoopt dat Hu Jia alsnog vervroegd vrijgelaten wordt.

Zie blog van Zeng : http://zengjinyan.spaces.live.com

Zie dankspeech van Zeng in Europees parlement (niet toegankelijk in China):

http://www.dailymotion.com/rsf_internet/video/13024651

Zie Prisoners of Freedom City :

http://zend2.com/browse.php?u=Oi8vd3d3LnlvdXR1YmUuY29tL3dhdGNoP3Y9Nm1IcmZFXzF5ZjQ%3D&b=13

Popularity: 6% [?]

We zijn al enkele weken terug van Japan, maar jullie hebben nog steeds onze persoonlijke top 10 te goed. Bij deze! (bekijk de foto’s erbij en je hebt een volledig beeld van deze prachtige reis)

1. De Japanse Alpen
Via Nagoya nemen we de trein naar Takayama in het noorden. Takayama heeft een authentiek centrum met kleine donkere houten huisjes. De deuren worden afgeschermd met een half gordijn. We gaan er naar een poppenspel kijken met oude mechanische poppen. Eline geniet. Vanuit Takayama maken we een daguitstap naar Kamikochi. Een uurtje op de bus brengt ons in een schitterend berglandschap. Het is weekend en de Japanners zijn fervente bergwandelaars, dus het is druk. We kiezen voor de 3-uur durende wandeling, met het doel om over vier uur terug aan het beginpunt te zijn. De vele apen die we ondertussen tegenkomen maken dat we af en toe toch even stil blijven staan om van hun streken te genieten. Het landschap is adembenemend, de lucht zuiver, de blaren herfstig.Rust. Halverwege de wandeling nemen we een pauze in een grote berghut. Er worden visjes gevangen in de nabijgelegen vijver. De visser mept ze dood en steekt ze op een houten spiesje. Een veertigtal visjes worden zo rond een groot vuur binnen in de berghut gezet. We verwarmen ons aan het vuur en genieten van een thee en wat ramen-noedels. Een visje gaat er uiteraard met smaak in. Als we terug aan het beginpunt zijn schemert het al. Halverwege de terugweg moeten we overstappen op een andere bus. In het dorpje waar we overstappen komt er damp uit de riolen. Zoals op vele andere plekken in Japan beschikt het dorp over onsen (warmwaterbronnen). Aan sommige winkeltjes staat buiten een kraantje waar heet water uitloopt. Om te tonen hoe heet, ligt er een mandje met eitjes in het water. Een met bronwater gekookt ei.

2. Shinkansen en andere treinen
Als je Japan wil zien moet je de trein op.  In China hebben we daarvoor een JR-pass, een Japan Railpass gekocht. Zeker niet goedkoop, maar wel de moeite. Met de supersnelle Shinkansen-trein zien we op 17 dagen een groot deel van Japan. De treinen rijden tegen 300km/u en zijn naast supersnel ook superveilig (in de voorbije 30 jaar geen slachtoffers). Net zoals de ‘gewone’ treinen, rijden de Shinkansen stipt tot op de seconde. De NMBS kan er een voorbeeld aan nemen. Op het ticket staat de nummer van de wagon en het zetelnummer. Op het perron staat iedereen netjes in de rij te wachten bij het juiste nummer. De trein glijdt exact op tijd aan en de trein stop precies waar die moet stoppen. De nummer van de deur en die op het perron komen overeen. Ondertussen geen muzak door de luidsprekers maar gekwetter van vogeltjes. Kwestie van iedereen ‘zen’ in en uit te laten stappen.
Op de trein is het rustig. Enkel Eline die op het gangpad heen en weer crosset verstoort de rust. In tegenstelling tot op de metro wordt hier wel gegeten. De meeste mensen hebben in het station een ‘Bento’ gekocht. Een soort mooi versierde kartonnen of houten brooddoos gevuld met sushi of met rijstballetjes met vis of tofu. Voor wie niet tijdig aan eten is geraakt rijdt een bediende met een karretje eten door de trein. Telkens wanneer die de wagon verlaat draait die zich om en maakt een beleefde buiging naar de passagiers.

3. Geisha spotten in Gion (Kyoto)
Er zijn zo van die typische clichés die je moet zien of doen als je ergens op reis bent. België bezoek je toch ook niet zonder frieten en chocola te eten? Wat Japan betreft zijn dat dus de Geisha’s en maiko (leerling Geisha’s). De wijk Gion ligt rond een grote drukke chique winkelstraat. Links en rechts van de drukke as liggen nog traditionele straten met 17e eeuwse houten restaurantjes en theehuizen. Tussen half zeven en acht ’s avonds is de kans vrij groot dat je er Geisha’s ziet op weg naar hun afspraak. Maar we zijn wat laat. We lopen er al klein een uurtje rond en hebben er ons al teleurgesteld bij neergelegd dat we geen Geisha zullen zien. Tot plots links voor ons de deur opengaat en er belletjesgetinkel weerklinkt. Elegant loopt er een Geisha de straat op. Ze loopt op houten blokjes. Kaarsrecht, prachtig gesminkt en gekapt. Haar haar is met bloemen en belletjes opgestoken en laat een witgesminkte nek zien. In haar handen draagt ze een stoffen tasje. Een subliem kostuum. Zonder haar gezicht te veroeren wandelt ze voor ons uit en gaat ze even verder een restaurant binnen. Weg getinkel, weg betovering.
Er zouden in heel Japan minder dan 1000 Geisha’s en Maiko’s zijn. In Kyoto nog ongeveer 100 Geisha’s en 80 Maiko’s. Volgens onze reisgids kost een avondje met twee of drie Geisha’s makkelijk 3000$. Voor dat geld kan je het volgende verwachten: zang en dans, opdragen van gedichten en spelen op de shamisen (een instrument met 3 snaren). Verder entertainen ze tijdens de maaltijd. Maar niemand die kan/wil vertellen tot waar dat ‘entertainment’ dan gaat…

4. Japans eten
Toegegeven, één van de redenen waarom we naar Japan reizen is om sushi en sashimi te eten! Heerlijk! Verse rauwe vis en rijst gewikkeld in zeewier. Maar ook koude en warme grijsgroene ramen (Japanse noedels) kunnen ons bekoren. Meestal missen we wel wat groenten (die worden in Japan vervangen door zeewier) en de porties zijn soms wel klein…

5. Mensen kijken in Tokyo
Japanners zijn gewoonweg fascinerend om naar te kijken. Niet allemaal natuurlijk, maar nergens hebben we zo’n ‘aanbod’ gehad aan anders geklede mensen. Aan het Shinjuku sation, met 740.000 passagiers per dag het drukste station ter wereld, zien we zowel vrouwen in prachtige traditionele kimono’s als fashion victims als jongeren die zich kleden als gothloli (mix van gothic en lolita), hime gal (weelderige krullen en princessejurken), centre guy (zwart spannend maatpak en extreem lange puntschoenen),…You name it, we saw it!

6. Bamboo wandeling in Kyoto
Tokyo mag dan de hoofdstad van Japan zijn, maar Kyoto, een van de vorige hoofdsteden, is op cultureel vlak the place to be. In en rond de stad liggen 1600 tempels en 400 Shinto schrijnen. Kyoto heeft 17 sites die als werelderfgoed zijn geklasseerd. Een ‘must see’ dus! Een van de spectaculairste sites die we bezoeken is het Fushimi-Inari schrijn, opgericht in de 8e eeuw om de goden van sake en rijst te aanbidden. Er staan honderden torii zo dicht tegen elkaar opgesteld dat het tunnels vormen. In de namiddag gaan we naar Arashiyama in het westen van de stad. In Arashiyama worden de tempels en schrijnen omringd door een prachtig bamboobos. Het licht krijgt hier bijna een groene schijn. De tempels en de omgeving zijn sprookjesachtig. Bemoste ondergrond, kromme oude bomen en daarrond een ondoordringbaar bamboowoud. We drinken groene thee in een eeuwenoud theehuis en keren terug langs de nabijgelegen rivier. De zon zakt en op de rivier glijden een paar mooie boten voorbij. Love is in the air.

7. Japan: proper, georganiseerd en beleefd!
Nergens staan er vuilbakken en toch ligt er geen papiertje op de grond. Waar dat vuilnis dan naartoe gaat? In de rugzak mee naar huis zeker? Er wordt niet gespuwd, geroepen of geduwd. Toiletten, ook openbare, zijn altijd spik-en-span én er is altijd wc-papier! In hotels en restaurants zijn de toiletten een ware attractie, want voorzien van een technische installatie om de bril te verwarmen (lauw of lekker warm naar keuze) en het sproeisysteem te bedienen ( harde straal, zachte straal…). En mocht het niet vanzelf lukken, dan helpt het geluid van het klaterende water uit de geluidsbox naast de pot wel. In een winkel zagen we een handig babyzitje in de hoek van het toilet geïnstalleerd. Kwestie van zelf op t gemak naar ‘t gemak te kunnen! Eline teste het met plezier allemaal uit.
Er wordt niet voorbijgestoken als er rijen zijn. Het is bijna ongelooflijk dat Japan China ooit als voorbeeld heeft genomen. Overal rondom ons wordt er gebogen en geknikt. Zelf in de Japanse taal zijn er verschillende uitdrukkingen naargelang de status van de gesprekspartner.
Het kan niet anders of deze extreme zelfcontrole moet een tegenkant hebben. Naar schatting 1 miljoen jongeren komen in Japan nooit uit hun kamer. Ze leven via hun pc in een virtuele wereld. Ook het aantal zelfmoorden is nergens zo hoog als in Japan. De druk in Japan is enorm hoog. Reeds van jongs af moet er hard gestudeerd worden om later een goede job te krijgen.  Wat de mannen betreft tenminste. Vrouwen staan nog steeds onder een grote sociale druk om te huwen en daarna thuis voor de kinderen te zorgen. De loonkloof tussen mannen en vrouwen is ook nergens zo groot als in Japan.
Ik had meer nog dan in China het gevoel dat de Japanse maatschappij er een is van enorme tegenstellingen tussen traditie en vooruitgang. Een vrouw in een traditionele kimono met een I-Phone zit er in de metro naast een schoolmeisje met een ultrakort rokje. Over die metro’s (en korte rokjes) nog even dit. In Japan hebben de metro’s afzonderlijke wagons voorbehouden voor vrouwen, om handtastelijke mannen te vermijden.

8. Slapen in een ryokan
Ryokans zijn traditionele gastverblijven, “kabouterhuisjes’ volgens Eline. We slapen er op de grond op een tatami. De vensters zijn overdekt met rijstpapier en laten zo een prachtig gefilterd licht door. En ’s morgen wacht ons een Japans ontbijt: rijst, vis, zeewier, thee en misosoep.  De badkamer is meestal gedeeld met de andere gasten en bevat een groot of klein met heet water gevuld bad. Eerst douchen en dan relaxen in het hete bad. Je warmt er helemaal van op. En dat is wel nodig want zonder verwarming zijn de slecht geisoleerde ryokans in het noorden wel erg kil ’s avonds.

9.Hiroshima
De stad op zich is niet echt de moeite waard, maar het Peace park heeft toch een grote indruk gemaakt. Het park is opgericht ter nagedachtenis van de atoombom die op 6 augustus op Hiroshima is gedropt. Het museum en de ruïne in het peacepark hebben ook op Eline de grootste indruk gemaakt. Toch ongelooflijk hoe de stad heropgebouwd is na die bom. Eigenlijk merk je er niets meer van.
Vanuit Hiroshima nemen we de overzetboot naar Miyajima, een eiland vlakbij. Tot een jaar geleden was het kleine heilige eiland enkel toegankelijk voor geestelijken, waardoor het relatief ongerept is gebleven. Een hele voormiddag sleuren met de buggy leidt ons naar de top van de 530m hoge “Misen’-berg. Op weg naar boven passeren we een van de lievelingstempels van de Dalai Lama. En eens boven hebben we een prachtig zicht op de rood-oranje schrijnpoort aan de voet van het eiland. Deze poort hoort bij Itsukushima-jinja tempel. De tempel en de poort staan bij vloed in het water. Erg fotogeniek! Om naar beneden te gaan nemen we de kabellift. Vanuit de lift genieten van het ongerepte oerwoud onder ons. Verder loopt het eiland vol tamme maar vraatzuchtige herten. We overleven nipt een aanval op de zak met broodjes in de buggy…

10. Wat we gemist hebben
De hele trip was een absolute topper! Als tijd en budget het ooit nog eens toelaten gaan we vast en zeker nog eens terug. Naar Hokkaido in het noorden bijvoorbeeld, of de tropische eilanden in het zuiden. De enorme verse vismarkt en de sumo worstelaars in Tokyo hebben we nog niet gezien. Alvast twee redenen om terug te keren.

Popularity: 8% [?]

De Chinese economie blijkt zwaar getroffen door de recessie in Europa en de VS. Na jaren van een spectaculaire groei, wordt daar nu de ene fabriek na de andere gesloten. Geschat wordt dat maar liefst 60.000 fabrieken de crisis niet zullen overleven en 20 miljoen chinese arbeiders hun werk zullen verliezen. Tom trekt deze week door het zuiden van het land, in de provincie Guangdong, met de grootste concentratie aan fabrieken ter wereld. Hier wordt vooral speelgoed gemaakt. De klappen zijn al duidelijk voelbaar. Vandaag het laatste deel van het dagboek “De fabriek van Sinterklaas kreunt.”

Onze laatste halte is Shenzhen, op een boogscheut van Hong Kong. Hier is het Chinees mirakel begonnen, 30 jaar geleden. Deng Xiaoping lanceerde er zijn economisch experiment dat China volledig zou doen veranderen. Het bewijs is er : ooit was Shenzhen een vissersdorpje, nu is het een metropool met twaalf miljoen inwoners en bezaaid met wolkenkrabbers.

Lijkt Deng’s sprookje nu ten einde? Zover is het nog niet, maar de barometer staat op onweer. Fabrieken moeten sluiten en groeiende frustraties onder ontslagen arbeiders hebben de voorbije weken al herhaaldelijk geleid tot rellen. Heethoofden die de lokalen van de fabriekstop binnenvallen en de boel kort en klein slaan. Of hun woede bekoelen op politiewagens.

Een belangrijke veiligheidsverantwoordelijke van de Communistische Partij liet onlangs nog verstaan dat politie en ordetroepen zich ‘terughoudend’ moeten opstellen tijdens dergelijke protesten. Hij voegde eraan toe dat arbeiders meer kanalen moeten hebben om hun ongenoegen te ventileren, om zo een ‘harmonieuze samenleving’ op te bouwen. Het motto van de Chinese communisten.

Betoging

We hebben een afspraak in een speelgoedfabriek, maar een telefoontje van onze chauffeur wijzigt onze plannen. Een kennis laat weten dat er een betoging aan de gang is in een industriewijk van Shenzhen. De actie vindt plaats aan de ingang van het lokale overheidsgebouw.

Als we er aankomen lijken de actievoerders opgelucht dat ze dan tóch wat mediabelangstelling krijgen. Chinese media hebben van hogerhand orders gekregen over dergelijke acties niet meer te berichten, zodat de sociale onrust niet verder uitbreidt. De arbeiders tonen fier hun vlag voor de camera, met daarop in grote letters : “geef ons geld terug, met bloed en zweet verdiend”.

De mannen en vrouwen vertellen het verhaal dat we de voorbije dagen al een paar keer gehoord hebben. Baas van speelgoedfabriek is gaan lopen met het geld, lonen zijn niet uitbetaald. De 400 arbeiders sliepen op het fabrieksterrein, maar dat is nu gesloten. Ze zijn dakloos. Van de overheidsbelofte om hen te helpen is nog niets in huis gekomen. De arbeiders zijn het wachten beu en willen geld zien.
Er komt straffe taal die uit de mond van de arbeiders. “Waar denkt de overheid mee bezig te zijn? Waar wachten ze nog op? Moeten alle arbeiders dan de straat opkomen en hun vuisten laten zien? Dat ze ons hier maar wegsleuren, wij gaan hier niet weg voor er iets gebeurt.”

Politieagenten houden een stevig oogje in het zeil. Eerst willen ze ons doen stoppen met filmen, maar ze krijgen de arbeiders op hun dak en laten begaan. Al gauw komt er een tweede politiewagen aangevlogen, de agenten vragen ons om paspoorten en perskaarten te laten zien. Zoals gebruikelijk vertel ik de agenten dat wij volgens de Chinese wet het recht hebben om hier te zijn. Deze keer lijkt het ook te pakken.

Menselijke ketting

Maar dan gebeurt iets wat ik hier in China nog niet heb meegemaakt : een groepje van een 15 tal arbeiders gaat in het midden van de weg staan, ze geven mekaar de hand en houden zo het verkeer tegen. Auto’s toeteren, maar lijken bevroren. De menselijk ketting is te sterk.
De politie laat het allemaal gebeuren. Enkele agenten filmen de actievoerders. Wij filmen hen, zij filmen ons. Zo gaat dat tegenwoordig hier in China. Politieagenten in China moeten op de eerste plaats goede cameramannen zijn.

De agenten proberen de arbeiders te overtuigen om de actie te beëindigen. Ze weigeren. Maar het blijft allemaal geweldloos. Onbewust schiet me het beeld te binnen van die dappere Chinees die in 1989 een tank tegenhield op het Tiananmenplein. Een iconisch beeld. De vergelijking is moeilijk, want de omstandigheden toen waren uiteraard volledig anders. Maar ergens doet dit beeld er toch aan denken.

De politie krijgt het stilaan op de heupen dat we nog altijd filmen en duwt ons weg. We worden vriendelijk maar kordaat begeleid naar onze wagen. “Wilt u alstublieft uw weg verderzetten naar uw volgende bestemming?” glimlacht de agent. We weten hoe laat het is en we luisteren. Maar het beeld pakken ze ons niet meer af.

Popularity: 4% [?]

 De Chinese economie blijkt zwaar getroffen door de recessie in Europa en de VS. Na jaren van een spectaculaire groei, wordt daar nu de ene fabriek na de andere gesloten. Geschat wordt dat maar liefst 60.000 fabrieken de crisis niet zullen overleven en 20 miljoen chinese arbeiders hun werk zullen verliezen. Onze correspondent in China Tom Van de Weghe trekt deze week naar het zuiden van het land, in de provincie Guangdong, met de grootste concentratie aan fabrieken ter wereld. Hier wordt vooral speelgoed gemaakt. De klappen zijn al duidelijk voelbaar. Deel 2 van het dagboek “De fabriek van Sinterklaas kreunt”.

Het is nog vroeg als we de stad Dongguan binnenrijden die bekend staat als dé speelgoedfabrieksstad bij uitstek in China. Hier staat wel het ene fabriekscomplex naast het andere, maar van speelgoed is weinig te merken.
Langs de stoffige wegen slenteren groepjes halfuitgeslapen arbeiders van hun bed naar hun fabriek. De meesten wonen op de fabrieksterreinen zelf, in speciale woonblokken.

Anderen huren een appartementje vlakbij. Onze chauffeur gniffelt dat het vooral koppeltjes zijn die elkaar op de fabriek hebben leren kennen die dat doen, “om wat meer privacy te hebben.”

Hoe langer we in Dongguan rondrijden, hoe duidelijker de gevolgen van de wereldwijde crisis duidelijk worden. De poorten van verschillende fabrieken waar we voorbijrijden blijken afgegrendeld door grote sloten. Ze zijn beplakt met affiches waarop in Chinese karakters “te huur” staat samen met enkele telefoonnummers.

Het is eventjes zoeken, maar we geraken uiteindelijk bij de fabriek die de laatste weken de meeste aandacht heeft gekregen in de Chinese pers. SMART UNION, prijkt in grote letters naast de poort. Half oktober waren de bijna 7.000 arbeiders van deze fabriek van de ene op de andere dag hun job kwijt. De baas was gaan lopen.

Smart Union was nochtans geen kleintje. Het bedrijf stond op de beurs van Hongkong genoteerd en was de voornaamste producent voor Amerikaanse speelgoedgiganten zoals Mattel en Disney. Barbie en Winnie de Pooh moesten plots uitwijken naar een andere fabriek.

Ik probeer een glimp op te vangen van het fabrieksterrein door de tralies van de poort. De binnenplaats ligt erbij alsof er een storm is voorbijgeraasd. Hopen met lege bakken, zakken vol afval, hier en daar enkele speelgoeddozen met het herkenbare Fisher Price logo. Een kat snuffelt aan de rommel, maar trippelt ongeïnteresseerd weer verder.

Voor de poort hangt een groepje rond. Het blijken ex-werknemers te zijn, die naar eigen zeggen elke dag eens komen kijken of er weer leven te bespeuren valt.

“Ik kan hier niet zomaar afscheid van nemen”, zegt de arbeider Zhou. “5 jaar lang heb ik hier gewerkt. Ik ben begonnen aan 750 yuan (75 euro) per maand en ik kreeg nu al 1200 yuan (120 euro). Dat is toch niet slecht, hé?”

Waarom de fabriek is dichtgegaan hebben de meeste arbeiders het raden naar. “Het management was niet goed, dat merkten we allemaal”, zegt Zhou.

“Ze hebben wellicht verkeerde investeringen gedaan. Ergens zagen we dit aankomen, maar het was toch erg schrikken toen we die ochtend niet meer binnenmochten. Nu wachten we nog altijd op nieuws.”

De 7000 arbeiders mogen zich gelukkig prijzen dat de Chinese overheid hun achterstallig loon heeft “voorgeschoten”. Meteen was hiermee een precedent geschapen, want de duizenden arbeiders die de weken nadien werkloos werden door de sluiting van andere speelgoedfabrieken verwachten nu dezelfde tegemoetkoming door de regering. Maar die heeft voorlopig alleen geld voor de grote bedrijven die op de fles gaan. De kleintjes vallen uit de boot.

Zhou en zijn collega’s hopen dat ze snel een andere job vinden, maar het ziet er niet goed uit door de crisis. “Overal waar we komen bieden ze ons minder geld aan. En we moeten harder werken. Leg dat eens uit? En na een week zijn die bedrijven ook weer dicht.”

Zhou overweegt net zoals zovelen anderen terug naar huis op het platteland te gaan, maar voorlopig heeft hij daar nog niet genoeg geld voor.

De faillissementsgolf hier in Dongguan is nog maar het tipje van de ijsberg. Verwacht wordt dat de zwaarste klap zal komen net na Chinees Nieuwjaar, eind januari. De arbeiders van Smart Union zijn gesust met geld. Maar andere arbeiders hebben hun woede al geuit door hun fabrieken binnen te vallen en alles kort en klein te slaan.

Het stilzwijgend pact tussen overheid en bevolking lijkt op de helling te staan: zolang iedereen kan profiteren van economische vooruitgang houdt iedereen zich gedeist. De Chinese regering zou de komende maanden wel eens diep in eigen zakken moeten tasten om de rust te bewaren.

Morgen: naar de arbeidersbetogingen in Shenzhen

Popularity: 3% [?]