Over precies honderd dagen beginnen de fel besproken Olympische Spelen in Peking, op acht augustus om acht over acht ’s avonds. De grote sportstadia zijn al zo goed als klaar, maar er is nog werk aan de winkel om het imago van gastland China te verbeteren.

Bij de vorige Spelen in 2004 zat het Internationaal Olympisch Comité rond deze periode met de handen in het haar omdat Athene niet tijdig klaar dreigde te geraken met de bouw van alle olympische infrastructuur. Op 100 dagen vóór de Spelen liet het IOC in een mededeling weten dat Peking op schema zit wat betreft alle bouwwerken. De 31 sportstadia zijn gebruiksklaar en er worden al verschillende testwedstrijden in georganiseerd. Maar het IOC zit nu met de handen in het haar om een andere reden.

Imagoprobleem

De onrust in Tibet en de protesten tegen de olympische vlam gooiden de voorbije weken serieus roet in het eten en dreigen het olympisch feest te bederven. De vlam moest tijdens haar internationale tocht een symbool zijn van eenheid en vriendschap, maar ze is verworden tot een rode lap op een stier. Letterlijk bijna, want zoals bij risicovoetbalwedstrijden moesten uitzinnige pro-China supporters met rode Chinese vlaggen gescheiden worden van de anti-China betogers.

Het imago van China raakte beschadigd, maar omgekeerd heeft ook het imago van het westen bij de Chinezen klappen gekregen. “Misleidende en bevooroordeelde” berichtgeving over Tibet heeft vooral de Chinese jongeren doen steigeren. Ze hebben stevige anti-westerse media campagnes opgezet (en zelfs een enkele anti-VRT actie op het internet). Er zijn ook doodsbedreigingen geuit aan het adres van sommige buitenlandse journalisten in China.

De Chinese overheid probeert sinds een week het tij te keren door gesprekken met vertegenwoordigers van de dalai lama aan te kondigen, gesprekken die nooit officieel zijn stopgezet en die in het verleden niets hebben opgeleverd. Overheidsfunctionarissen proberen sinds kort ook de anti-westerse protesten te temperen door in de pers op te roepen tot kalmte. Maar tegelijk zijn er meer en meer signalen dat de Chinese overheid met een ‘grote lenteschoonmaak’ bezig is en buitenlanders die hier de komende maanden niet moeten zijn het land uitzet.

Vlam door China

De vlam is vandaag trouwens weer op Chinese bodem geland, in Hong Kong. Vrijdag wordt ze dwars door de stad gedragen. Hong Kong gaat prat op een traditie van vrije meningsuiting en democratie, maar dé grote vraag is of er ook in het vrije buitenbeentje van China betoogd zal worden. De autoriteiten houden hun hart vast en laten alvast niets aan het toeval over. Er is massaal veel politie op de been. Op de luchthaven van Hong Kong zijn al verschillende pro-Tibet betogers opgepakt.

Maar niet alleen vanwege Tibet wordt er in Hong Kong protest verwacht, ook leden van de op het Chinese vasteland verboden spirituele beweging Falun Gong zullen zich laten horen. En actrice Mia Farrow heeft al laten weten dat ook zij in Hong Kong op straat zal komen met haar protestgroep. China draagt volgens haar een verpletterende verantwoordelijkheid in het aanslepende Darfoer-conflict.

De Chinezen willen de vlam nadien ook nog door Tibet en andere ‘gevoelige’ gebieden binnen China zelf brengen. Ook daar zijn protesten niet uitgesloten, wat opnieuw Chinees gezichtsverlies zou betekenen.

Groene Spelen?

Om de 100 dagen te vieren mochten de inwoners van Peking vandaag een mini-marathon lopen rond het Nationaal Stadium of het Vogelnest. Geen echt cadeau : Peking was bij het startschot gehuld in een dikke laag smog. De luchtvervuiling tijdens de Spelen is een bijkomende kopzorg die de pret kan bederven. Ondanks alle inspanningen is het hier op sommige dagen niet te harden.

Maar China heeft gezworen om er iets aan te doen. Bouwwerven en fabrieken in en rond Peking moeten een maand voor de Spelen hun activiteiten stilleggen. En in de tweede helft van juli zal ook het verkeer gehalveerd worden door de oneven van de even nummerplaten te scheiden. Maar dat zal mogelijk onvoldoende zijn om het door China fel begeerde etiket  van ‘eerste groene Spelen’ op de borst te kleven. Het IOC houdt er nu al rekening mee dat verschillende wedstrijden uitgesteld zullen worden vanwege de erbarmelijke luchtkwaliteit.

En tot slot is er ook op het vlak van vrije verslaggeving nog heel wat werk aan de winkel tegen 8 augustus. Ondanks alle beloften van de Chinese overheid is het voor journalisten hier nog altijd aartsmoeilijk om ongehinderd hun job uit te oefenen. De bewegingsvrijheid van de pers wordt nog steeds ingeperkt en het internet blijft nog steeds gecontroleerd. Over enkele maanden wordt hier een klein leger van meer dan 20.000 journalisten verwacht - journalisten die allemaal hun werk willen/moeten doen.

Popularity: 4% [?]

Twee treinen botsten vanmorgen frontaal op elkaar in de oostelijke kustprovincie Shandong. Minstens 70 mensen kwamen om en 420 raakten gewond. Het is het ergste treinongeluk in meer dan 10 jaar. Onderstaand verslag is gemaakt met beelden van de staatstelevisie, andere media worden door de Chinese overheid (voorlopig) niet toegelaten.

Popularity: 4% [?]

Het bezoek van de Europese Commissie aan China stond in het teken van Tibet : de Chinese overheid gaf aan de Europeanen de primeur mee dat ze wil praten met een vertegenwoordiger van de dalai lama. Enkele reacties in een Journaal item en een langer gesprek met Europees Commissaris Louis Michel voor Terzake. Hij waarschuwt ervoor om teveel te moraliseren als het over China gaat.

Popularity: 4% [?]

Sofie ontboezemt haar diepste gedachten over Peking 

“Als je op dit moment zou vragen wat bij me opkomt als ik het woord ‘Peking’ hoor zou ik zeggen ’shoppen’. Bijna op elke hoek van een straat is er een shoppingmall en dat zijn dan nog enkel diegene die je vanop straat kan zien. Onder de grond bevinden zich gigantische oppervlakten aan shoppingplezier. Via een onbenullig gangetje dat naar beneden loopt kom je er terecht. 

In Wumarkt, een van de bekendere supermarkten, speelt zich volgend tafereel af terwijl ik sta te wachten aan de vleesafdeling: twee Chinese klanten vroegen om extra kip. Die is voorradig, maar wel diepgevroren. Om de diepgevroren stukken kip van elkaar te scheiden, tillen de twee Wumarkt-bedienden  achter de toonbank de vleesblokken boven hun hoofd en gooien die dan uit alle macht tegen de grond. Ze herhalen dit scenario verschillende keren. De onverpakte kip vliegt daarbij alle kanten op. Om de kip terug samen te rapen, schopt één van de bedienden de kip weer bijeen met haar voeten.

Ik sta er met grote ogen naar te kijken, maar voor de Chinese klanten is dit blijkbaar de normale gang van zaken. Als de ayi vlees klaarmaakt, spoelt ze die grondig af onder de kraan. Dat mag wel als je ziet hoe iedereen het onverpakte vlees bepotelt. Ik heb de indruk dat het in de supermarkt erger gesteld is dan op een gewone markt. Wellicht omdat de ‘verkoper’ dan niet kijkt?

Vis en vlees, het blijft nog steeds een onderneming om kwalitatieve producten te vinden. In tegenstelling tot bij ons kan je hier niet zonder zorgen om het even wat in je winkelkarretje gooien. De krant China Daily publiceerde deze week een foto met daarop agenten die massaal bakken ‘verse’ vis in beslag hadden genomen. De vis leek er op de foto wel vers uit te zien, maar in het onderstaand tekstje stond te lezen dat de vis ‘vervalst’ was en grondig behandeld met bleek- en andere producten om er vers uit te zien. De Chinezen richtten deze week samen met Europa een eigen alarmsysteem voor voedselveiligheid op; hoog tijd! Over de groenten en fruit voorlopig niets dan goed trouwens, nergens zo’n lekkere zoete mango’s gegeten! Al bij al, ik zal het toch wel missen de Chinese keuken eenmaal weer in Vlaanderen.

Een paar kilometer verderop in de megafancy Shin Kong Place speelt zich dan weer een ander ongewoon tafereel af. De regen valt buiten met bakken uit de lucht, iedereen komt onder een druipende paraplu de shoppingmall binnen. Aan de deur staan twee bedienen plastic zakjes of condoompjes uit te delen die je over je paraplu moet trekken. Daarna ligt er een lange mat om de natte voeten aan te vegen en daarna staat alweer een bediende klaar met een dweil om de allerlaatste druppels onmiddellijk op te vegen. Het moet gezegd, een place als Shin Kong Place vind je niet overal. Gucci, Marc Jacobs, Chanel,…ze hebben hier allemaal een boetiek. Op de bovenste verdieping is er de betere kinderkledij en speelgoed te vinden en een binnenspeeltuin. Om het jonge ouders helemaal naar de zin te maken is er ook een babyruimte. Je kan er niet alleen je baby verversen op een van de vijf uitgeruste verzorgingstafels, maar je kan je baby ook een dutje laten doen in één van de zachte bedjes of borstvoeding geven in een van de makkelijke fauteuils. Geen gepruts dus op de vloer van een toilet of op een stukje van een natte wastafel. Er is ook een dokter die de ‘eerste hulp bij ongevallen’ moet toedienen. Hier kunnen we nog wel wat van leren!

Dongjiao market dan. Noem het op en ze hebben het: naast voeding, kledij, planten en de gebruikelijke huishoudartikelen en speelgoed ook (bak)fietsen, bromfietsen, veiligheidsmateriaal voor werven, alles voor grootkeukens, alles voor dieren… Alleen de toonzalen waar ze auto’s verkopen heb ik niet gezien, maar ik heb ook nog niet alles op deze gigantisch markt kunnen bekijken. Deels in open lucht en deels in verschillende aan elkaar geschakelde hangars staan grote en kleine stalletjes er naast elkaar. Hier zie je vooral de lokale Chinezen, want het is hier spotgoedkoop. Afbieden kan hier in tegenstelling tot de supermarkten wel, en hopelijk blijft dat nog een tijdje zo, want het is een sport waarin ik steeds beter word.”

Popularity: 4% [?]

Volgende bijdrage verscheen vandaag op deredactie.be

do 24/04/08 - De Europese Commissie is in Peking aangekomen voor een driedaags bezoek. Het is de grootste delegatie ooit die in China te gast was. Commissievoorzitter José Barroso laat zich vergezellen door 9 andere commissarissen, onder wie ook Louis Michel. De Europeanen willen de Chinezen aansporen om meer inspanningen te leveren tegen de opwarming van de aarde. Ook de mensenrechten staan op de agenda.

Het bezoek moet de verzuurde relaties tussen Peking en Brussel herstellen. Sinds de onrust in Tibet en het protest tegen de olympische vlam zijn er harde woorden gevallen aan beide kanten van het Euraziatische continent. Europeanen en Chinezen slingerden mekaar met boycotten naar het hoofd, van een boycot van de openingsceremonie van de Olympische Spelen tot een boycot van Europese producten.

Commissievoorzitter Barroso probeerde de gemoederen te bedaren door te stellen “dat een boycot vermeden moet worden omdat het een straf zou zijn voor de duizenden jonge atleten”. Ook Europees commissaris voor Handel Peter Mandelson waarschuwde dat pogingen om China publiek te vernederen “zinloos” zijn, zeker als het over mensenrechten gaat, “want dit heeft mogelijk negatieve gevolgen voor de Europese economische belangen”. Mandelson, zelf niet te populair bij de Chinezen vanwege zijn harde verklaringen uit het verleden, verraadde hiermee waar dit bezoek echt om draait .

Frustraties wegwerken

Het water tussen Europa en China is de laatste jaren steeds dieper geworden. Europese zakenlui klagen bijvoorbeeld steen en been dat delen van de Chinese markt voor hen gesloten blijven. Dat de Chinese munt door de overheid kunstmatig laag wordt gehouden en samen met overdreven staatssubsidies de concurrentie vervalst. En dat intellectuele eigendom nog steeds niet beschermd wordt in China. De Europese Commissie voelt de druk van de Europese industrie om hierover met de Chinezen eindelijk een akkoord te bereiken, onder meer via een nieuw overlegplatform dat tijdens deze top boven het doopvont gehouden wordt.

Maar op de schouders van het Europese gezelschap rust ook de druk van de publieke opinie in Europa. Die is de voorbije weken sterk anti-Chinees geworden. Ook het Europese Parlement vaardigt resoluties aan de lopende band uit tegen China, of het nu gaat over Tibet, Darfoer of Myanmar.

Vandaar dat Barroso en co zich ook verplicht voelen om andermaal het mensenrechtenhoofdstuk aan te snijden en er bij de Chinezen op aandringen om gesprekken aan te knopen met hun baarlijke duivel, de dalai lama.

Chinees onbegrip

De Chinezen lijken niet meer onder de indruk van de boodschap van Europa: “Jullie willen een bevoorrechte handelspartner van ons zijn én ons tegelijk met mensenrechten en dalai lama om de oren blijven slaan?” vraagt een Chinese studente op het internet. “Van de Verenigde Staten is het tenminste duidelijk dat ze ons als een concurrent beschouwen en ons graag bekritiseren. Ons geduld met Europa is op.”

De Chinezen herinneren zich maar al te goed hoe onlangs belangrijke Europese leiders zoals Brown, Merkel en Sarkozy om beurt lucratieve contracten kwamen ondertekenen in Peking. Met een brede glimlach. Eentje waarmee ze vliegtuigen leverden, eentje voor kerncentrales, en nog een handvol andere miljardencontracten.

Diezelfde leiders voelden zich de voorbije weken geroepen om China op de tenen te trappen met uitspraken over Tibet en een eventuele boycot van de openingsceremonie van de Olympische Spelen. Dit past niet in de Chinese logica. Wang en fu yi klinkt een bekend Chinees spreekwoord. Letterlijk Vergeet de gunst, vergeet de vriendschap, ofwel bijt niet in de hand die je te eten geeft.

Meester/slaaf

De expliciete boodschap van de Congolese president Kabila aan de Belgische excellenties (”het moet gedaan zijn met ons de les te spellen”) is eigenlijk de impliciete boodschap die de Chinezen voor de Europeanen hebben. “De tijd van het vernederend vingertje en neo-imperialistisch denken is voorbij. Jullie sociaal en politiek model is niet zo superieur als jullie beweren.”

De Chinezen geraken steeds meer zelfverzekerd naarmate ze met succes hun eigen model van een sterke economie in een sterke staat wereldwijd exporteren, van Rusland tot Afrika. Zaken doen zonder gezeur over mensenrechten. China wil wereldwijd bewijzen dat het werkt.

Popularity: 3% [?]

Chinezen hebben iets met muurtjes. Ze bouwen ze rond appartementencomplexen, rond bouwterreinen, rond parken, rond alles en nog wat. Muurtjes moeten bescherming bieden en een gemeenschapsgevoel creëren. Met de Olympische Spelen in het vooruitzicht worden ze overal in Peking in versneld tempo opgetrokken. De lelijke kantjes van de stad worden er ook handig achter verstopt.

Ze hebben hier ooit de muur der muren gebouwd, de Lange Muur, en nog niet zo lang geleden hebben ze hier een geweldige virtuele muur rond het internet gebouwd. Nu trekken de Chinezen een nieuwe muur op, rond het hele land. Een symbolische muur. Toevallig of niet is de bouw gestart net na de onrust in Tibet en de protesten wereldwijd. Buitenlandse studenten, zakenmensen, journalisten en zelfs gewone toeristen die de komende maanden naar China willen komen en daarvoor een visum nodig hebben zullen het extra moeilijk krijgen door die nieuwe muur.

Dat geldt ook voor heel wat buitenlanders die hier in China wonen en willen blijven. De politiecontroles op paspoorten is bijvoorbeeld de voorbije weken sterk toegenomen. Op straat of bij het betreden van je woonblok kan je worden tegengehouden met de vraag om je paspoort te tonen. ‘Toevallig’ zijn de meeste visa maar geldig tot de start van de zomervakantie, net voor de Spelen. Ben je nadien nog in het land met een vervallen visum, dan ben je illegaal en kan je het land worden uitgezet.

Een visum op de ‘zwarte markt’ verlengen is in China sinds enkele weken zo goed als onmogelijk geworden. Een zogeheten multiple entry visum dat vooral bij een zakenman populair is behoort ook tot het verleden. Telkens wanneer een zakenman voor een trip buiten China moet, wordt hij verondersteld een nieuw visum aan te vragen. Sommige landen geven aan hun zakenlui voortaan een dubbel paspoort zodat ze niet teveel kostbare tijd verliezen.

Er zijn verhalen bekend van gewone toeristen die stevig ondervraagd worden als zij zich voor een visum op een Chinese ambassade aanmelden. In sommige gevallen moeten ze een wedstrijdticket van de Olympische Spelen kunnen voorleggen. En wie zo’n ticket heeft kunnen bemachtigen en tijdens de Spelen van een voetbalwedstrijd in Peking naar een paardenrace in Hong Kong wil (en terug), zal heel wat geduld en tijd verliezen, want hij geraakt het Chinese vasteland niet meer binnen.

Wat tot voor kort geïsoleerde gevallen waren, lijkt nu steeds meer op een uitgekiende strategie: de Chinezen wil ongenodigde gasten, pottenkijkers en mogelijke actievoerders de komende maanden buiten de landsgrenzen van China houden. Elk risico op gezichtsverlies tijdens de Spelen hopen ze op die manier zoveel mogelijk te beperken. Een Chinese journalist verwoordde het als volgt : “Dat daar enkele ogenschijnlijke ‘verworvenheden’ voor moeten sneuvelen is jammer, maar ons land moet zich harmonieus aan de rest van de wereld kunnen tonen.”

Het gaat ook verder dan paspoortcontroles en beperkingen van visa: met groot gewapend vertoon werd vorige week de populaire uitgaansbuurt in Peking uitgekuist door de politie. Vooral buitenlanders werden opgepakt en een tijdlang vastgehouden. Geplande evenementen georganiseerd door buitenlanders kregen plots een verbod van de overheid en werden zonder afdoende reden voor onbepaalde duur afgelast.

Veel westerlingen die hier al een tijdje wonen schudden meewarig hun hoofd als ze dit zien gebeuren. Dit lijkt alleen maar averechts te werken, en het negativisme over China in de hand te werken. Sommigen hadden nooit gedacht dat dit nog mogelijk was in het ‘nieuwe’ China, anderen hadden dit zien aankomen. China mag de voorbije jaren nog zo ontwikkeld zijn op economisch en sociaal gebied, op politiek gebied lijkt alles bij het oude te blijven.

Nochtans waren er de voorbije jaren hoopvolle signalen. De nieuwe politieke generatie van premier Wen Jiabao leek een nieuwe vorm van ‘goed bestuur’ te hanteren, die ook in het westen op applaus kon rekenen. Soepeler, minder hard, menselijker. Afgelopen februari nog sprak de premier in volle sneeuwstorm enkele duizenden gestrande treinpassagiers toe met een megafoon. Een PR-stunt van jewelste, een perfect staaltje van crisiscommunicatie.

Maar als het er echt om begint te spannen, blijkt dat in China de oude politieke garde de touwtjes nog altijd steviger in handen heeft. Het is een generatie die zonder veel verpinken teruggrijpt naar de klassieke remedies voor crisissen: sluizen dicht, nultolerantie, muurtjes optrekken.

China is vandaag in volle internationale imago-crisis beland, maar de Chinese overheid doet er niets aan om dat imago weer recht te trekken. Integendeel. De nationalistische en anti-westerse propaganda op de staatstelevisie, in staatskranten en op het internet loopt dezer dagen de spuigaten uit. Er is geen ruimte meer voor genuanceerde opinies. “Alle westerse media zijn slecht, alle Fransen, ze willen ons allemaal pakken in het westen, enz..” De oproepen tot boycotten (van Carrefour tot CNN) door de ‘gewone’ Chinezen weerklinken steeds luider. En de overheid, die hier anders zo graag tussenkomt, laat begaan en doet niets om het aanzwellende anti-westerse klimaat te ontmijnen. Moeten hier over enkele maanden honderdduizenden westerlingen met de glimlach onthaald worden tijdens de Olympische Spelen?

Deze week werd via de Financial Times het gerucht verspreid dat de Chinese overheid een buitenlands communicatiebedrijf had aangezocht om het imago van China te herstellen. Het bleek wishful thinking. Chinezen houden van muurtjes. Alleen mogen we hopen dat ze tegenwoordig minder lang standhouden dan de Lange Muur.

Popularity: 13% [?]