Tibet. Dak van de wereld. Mysterieus, hemels, kleurrijk. In mijn geval : vooral onbereikbaar. Drie jaar lang heb ik langs alle mogelijke kanalen geprobeerd om het gebied “officieel” binnen te geraken. Maar telkens werd ik afgewezen en kreeg ik van de Chinese overheidsdiensten het antwoord : “Sorry, nu niet. Het is te druk. Stuur een fax.”

Sinds de gewelddadige rellen op het Tibetaans plateau in maart 2008, enkele maanden voor de Olympische Spelen in Peking, is Tibet nog meer gesloten dan voorheen. Buitenlandse journalisten geraken er enkel binnen als ze “geselecteerd” worden om deel te nemen aan een persreis georganiseerd door de Chinese overheid.

Elk jaar gaat er zo’n persreis door. Maar meestal is die weggelegd voor de grote omroepen en kranten van deze wereld. Kaliber CNN, BBC, Reuters en New York Times. VRT en het Vlaamse publiek lijken in Chinese ogen wellicht verwaarloosbaar klein.

Als toerist? Ja, zo lukt het ook om Tibet binnen te geraken. Behalve als in je paspoort Chinese stempels staan die je als journalist brandmerken. En laat mijn paspoort daar nu toevallig vol mee staan. O wee als ze je snappen, mocht je erin slagen om toch als journalist-toerist binnen te geraken.

Maar dan, iets meer dan een week geleden en een tiental faxen later. Op een moment dat dat laatste sprankeltje hoop op Tibet eerlijkheidshalve al ver gaan vliegen was: een verlossend telefoontje. “Dat VRT deze keer uitgekozen is om mee te gaan naar Tibet.” Zijn we het afgelopen jaar dan echt zo braaf geweest in onze berichtgeving over China?

Het wordt geen plezierreisje

Aanleiding van deze persreis is de tiende verjaardag van het “Grote Ontwikkelingsprogramma voor het Westen”. Iets waar de Chinezen graag mee uitpakken. Vooruitgang en ontwikkeling in achtergebleven gebieden zoals Tibet en Xinjiang. Gebieden waar China toevallig of niet nog steeds de meeste problemen heeft met de oorspronkelijke bewoners. Gebieden die voor China strategisch zeer belangrijk zijn, vol natuurlijke rijkdommen die de economische opmars moeten spijzen.

Ter voorbereiding van deze trip zijn we afgelopen woensdag al uitgenodigd op het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. Daar werden we door hoge functionarissen de les gespeld. “Jullie buitenlandse journalisten zijn onwetend. Maar we hopen dat jullie niet dezelfde fouten zullen maken die andere buitenlandse journalisten maken als ze berichten over Tibet.” We voelen ons na afloop behandeld als kleine kinderen.

Morgenvroeg om 7 uur moet ik met mijn cameraman op de luchthaven van Peking staan voor de vlucht naar Lhasa. “Stipt, aub. Air China desk.” Wie er nog bij zal zijn? BBC, CBS, Reuters, The New York Times en enkele Europese kranten. Plus de obligate Chinese waakhonden uiteraard, die ons tijdens de trip streng zullen begeleiden. Want voor wie er nog aan mocht twijfelen : deze unieke trip van vijf dagen door Tibet wordt geen plezierreisje.

Of de jongeman ook weet waar dat koninkrijk ligt? “Ik zou het niet weten,” zegt hij verlegen. “Maar ik vind het wel cool”. Hij kocht het truitje enkele weken geleden in een Kappa-winkel in het westen van Peking.

Enkele telefoontjes later krijg ik de ontwerper van de t-shirts aan de lijn. Bai Jianhua is 28 en ontwerpt al 5 jaar voor de Chinese afdeling van het merk Kappa.

Heeft deze Belgofiele t-shirt iets te maken met de problemen in ons land? ” Neen, absoluut niet. Ik ben voor deze collectie op zoek gegaan naar enkele mooie kleurencombinaties in de vlaggen van verschillende landen, en zo ben ik ondermeer bij Belgie terechtgekomen. Dat zwart, geel en rood sprak me wel aan.”

Drie dagen heeft Bai gewerkt aan het Belgische ontwerp, dat enthousiast werd onthaald door zijn bazen. Zij bestelden meteen nog twee andere varianten van het ontwerp, met aparte modellen voor vrouwen en mannen. Niet alleen t-shirts, maar ook vestjes.

“De Belgische collectie verkoopt blijkbaar heel goed in onze Chinese winkels, ” vertelt Bai. “Tot nog toe hebben we er 15.000 stuks van verkocht. We merken dat het vooral gekocht wordt door jongeren tussen de 18 en 32, da’s ook ons doelpubliek.”

Bai vindt het wel jammer dat Belgie niet meedoet aan het WK voetbal. Dat zou de verkoop nog extra stimuleren. “Maar het hoeven geen voetbalfans te zijn die mijn kledij kopen. Mensen die gewoon niets afweten van Belgie, en jullie wapenschild en vooral die spreuk ‘l’Union fait la force’ iets speciaals vinden, zonder te weten wat het betekent. Het lijkt allemaal exotisch, of uit een andere tijd. Dat was ook mijn eerste indruk toen ik het ontdekte.”

Bai werkt intussen aan een nieuwe collectie. Daar zitten t-shirts bij met de Amerikaanse vlag. “Maar als Belgie het goed blijft doen, leen ik jullie wapenschild en kleuren misschien nog iets langer,’ gniffelt hij.