Google wil niet langer Chinese zoekopdrachten censureren. Is het dan zo erg met de censuur in China? De relatieve vrijheid op het internet die er in de aanloop naar de Olympische Spelen in 2008 heerste, werd in 2009 zo goed als teruggedraaid.

Elke gebruiker van het internet in China zal bevestigen dat de internetcensuur het voorbije jaar steeds strenger werd. Verjaardagen en incidenten werden aangegrepen om de schroeven steeds harder aan te draaien. Een beknopt overzicht spreekt boekdelen.

In januari start een overheidscampagne tegen ‘vulgaire’ websites die hun inhoud onvoldoende censureren naar Chinese normen. Google wordt een tijdlang ontoegankelijk.

In maart, een jaar na het uitbreken van de rellen in Tibet, wordt YouTube afgesloten nadat een “vals” (dixit China) filmpje wordt gepubliceerd waarin veiligheidsdiensten Tibetanen afranselen. YouTube is nog steeds niet toegankelijk.

In juni worden enkele dagen voor de 20ste verjaardag van het Tiananmenbloedbad Twitter, Flickr en Hotmail geblokkeerd. Kort daarop worden de diensten van Google een tijdlang ontoegankelijk gemaakt. Twitter blijft ook vandaag geblokkeerd in China.

Diezelfde maand barst ook het discussiegeweld los over de censuursoftware Green Dam, die de Chinese overheid verplicht op alle nieuwe computers wil laten installeren. Maar het protest is zo groot (en de aanpak van de Chinese overheid zo onhandig) dat het plan in de koelkast belandt.

In juli krijgt het Chinese internet de zwaarste klap toegedeeld. De rellen tussen Oeigoeren en Han-Chinezen nopen de overheid het internet maandenlang af te sluiten in Xinjiang. Tot vandaag is de toegang er strikter dan in de rest van China.

In heel China wordt ook de toegang tot Facebook afgesloten, nadat de Chinese overheid zegt bewijzen gevonden te hebben dat er via Facebook is gecommuniceerd tussen de Oeigoerse verzetsleidster Kadeer en relschoppers. Maar concrete aanwijzingen legt China niet op tafel. Facebook is tot vandaag ontoegankelijk.

Vanaf september moeten internetgebruikers hun ware identiteit registreren vooraleer ze kunnen reageren op nieuwsberichten. De viering van 60 jaar China op 1 oktober zorgt opnieuw voor zenuwachtigheid bij de censors. Verschillende diensten van Google worden ontoegankelijk, zoals Google Documents en Picasa. Tot vandaag.

In december vaardigt China nieuwe internetregels uit waardoor de domeinregistratie van websites veel moeilijker wordt. De resultaten van de internetcampagne tegen vulgaire websites worden bekend gemaakt (maar liefst 5400 arrestaties en meer dan 4000 onderzoeken werden opgestart), en de campagne wordt wegens succes verlengd.

Ook in 2010 lijkt de ellenlange lijst met geblokkeerde sites nog langer te worden. Sinds vorige week is IMDB.com, de grootste filmdatabase van het internet, niet meer toegankelijk. De website vervoegt andere websites zoals Reporters zonder Grenzen, Amnesty International, Human Rights Watch, Blogspot, pagina’s van Wikipedia, etc.

En het is niet alleen het internet dat steeds zwaarder gecensureerd wordt. 48 uur na de aankondiging van Google lanceerden Chinese telecomoperatoren het bericht dat ze voortaan filters plaatsen op het sms-verkeer in China.

De tekstberichten zouden gescand worden op gevoelige woorden. Sancties voor gebruikers die het ‘reglement’ overtreden kunnen lopen van tijdelijke blokkering van de service, tot het intrekken van het abonnement en overdracht aan de ‘bevoegde overheidsdiensten’.

Hoe omzeil je de Grote Chinese Firewall?

De Chinese overheid reageerde deze week koeltjes op het mogelijk vertrek van Google: “Het Chinese internet is open” en “elk internetbedrijf is welkom zolang het zich aan de Chinese wet houdt”. Bovenstaand lijstje geeft aan dat er op zijn minst sprake is van een verschil van interpretatie van wat een “open internet’ precies inhoudt.

Zijn al deze sites nu helemaal niet te bereiken in China? Neen. Door de eenvoudige installatie van een VPN of een Virtual Private Network kan je de Grote Chinese Firewall voorlopig nog omzeilen. Het kost je zo’n 50 euro per jaar.

Heel wat Chinese internetgebruikers passen dit reeds toe. Maar het grootste deel van de internetgemeenschap hier, die intussen al meer dan 350 miljoen leden telt, weet niets af van het bestaan van VPNs en anonieme proxyservers en krijgen dus wel vaker het bericht “deze webpagina is niet beschikbaar”.

Waarom de Chinese machthebbers de nieuwe technologien willen beteugelen en censureren is vanuit hun standpunt begrijpelijk. De Communistische Partij wil onder geen beding dat haar macht en het credo van “harmonie” in gevaar komt.

Voorbeelden van andere ‘opstanden’ die de voorbije jaren dankzij het internet werden in gang gezet, zoals onlangs in Iran, versterken die overtuiging. Chaos en geweld door gevaarlijke informatie die zich razendsnel verspreidt kan leiden tot een ontwrichting van de Chinese samenleving, waar het evenwicht bijzonder broos is.

Maar er is meer aan de hand. De Chinese overheid wil van het internet een soort intranet maken. Voor elke buitenlandse aanbieder van internetdiensten is een Chinese variant of kopie ontstaan. Zo heb je een Chinese versie van Twitter, een Chinese kopie van Facebook, een Chinese Youtube dat hier, rara, Youku heet.

Deze Chinese bedrijven scharen zich zonder veel tegenpruttelen achter de Chinese wet. Bij mogelijke overtredingen zijn sancties meteen mogelijk, en kunnen schuldigen meteen gestraft worden.

Niet alleen voor buitenlandse internetbedrijven wordt de Chinese markt hierdoor steeds moeilijker toegankelijk. De Europese kamer van Koophandel in China bevestigt dat ook andere buitenlandse bedrijven steeds meer moeilijkheden ondervinden, ondermeer door toegenomen protectionistische maatregelen. Google is dus niet het eerste bedrijf is dat eraan denkt om China te verlaten.

De harde lijn van Peking

Peking was deze week duidelijk niet onder de indruk van het dreigement van Google. Ook van de geplande gesprekken tussen Google en China mag niet veel verwacht worden. De Chinese overheid laat zich niet afdreigen door een buitenlands bedrijf, en capitulatie zou een slecht signaal geven.

Peking durft trouwens de laatste tijd steeds vaker harde standpunten innemen en internationale kritiek naast zich neerleggen. En dat gaat verder dan de strakke houding tijdens de milieutop in Kopenhagen.

Vorige maand werd activist Liu Xiaobo veroordeeld tot 11 jaar cel voor de internetpublicatie van Charter 08, waarin om meer democratie wordt gevraagd. President Obama’s onderhoud hierover met zijn Chinese collega Hu Jintao, een maand eerder, haalde weinig uit.

Kort daarop werd de Brit Akmal Shaikh geexecuteerd voor het smokkelen van drugs. De eerste westerling in 60 jaar. Peking negeerde herhaaldelijke internationale smeekbedes om gratie voor deze ‘geesteszieke’, ook van de Britse premier Brown.

Enkele dagen later leverde Cambodia op vraag van China 20 Oeigoerse asielzoekers uit, ondanks internationaal protest. Groot was de verbazing toen China twee dagen later bekendmaakte dat het aan Cambodia ontwikkelingshulp ter waarde 1,2 miljard dollar zou leveren.

De Chinese overheid is zich bewust van haar imago-probleem in de rest van de wereld en wil ook ‘harmonie’ met de rest van de wereld. Tegelijkertijd is ze steeds minder bezorgd om de internationale opinie.

Dat wijst erop dat de internationale machtsverhoudingen wel degelijk gewijzigd zijn en dat China als grootmacht volwassen aan het worden is. Sommigen bestempelen het als ‘meer zelfvertrouwen’, anderen ‘meer arrogantie’.

Brave schapen

Het is misschien hypocriet te noemen dat Google vier jaar geleden wel bereid was om aan zelf-censuur te doen om in China geld te verdienen en nu, nu blijkt dat ze de strijd van Chinese concurrenten zoals Baidu aan het verliezen zijn, plots niet meer. Of dat het het fel bekritiseerde argument van vier jaar geleden “beter een beetje censureren dan de Chinese internaut geen enkele informatie aan te bieden” nu plots overboord gooit.

Misschien is het een rookgordijn voor een al eerder gepland vertrek, mogelijk een marketingstunt of wiedergutmachung. Maar wat er ook achter mag zitten, het verdwijnen van Google uit China is volgens veel internetgebruikers in China geen goed nieuws voor de vrijheid van meningsuiting in het land.

De bekende Chinese blogger Ran Yunfei omschreef het als volgt : “Het is zoals dissidenten die emigreren omdat ze teveel problemen hebben. Alleen de brave, gehoorzame schapen blijven achter. En het is precies dat wat de overheid wil, want dan kan die nog wat harder de schroeven aandraaien.”

Popularity: 51% [?]

De hele wereld mag de voorbije dagen dan wel de val van de Berlijnse Muur herdacht hebben, in China was er amper aandacht voor de verjaardag op de staatstelevisie en in de staatskranten.

De meest gelezen Chinese krant Cankaoxiaoxi vermeldde op 10 november de gebeurtenis op de voorpagina, maar had vooral oog voor de negatieve gevolgen van de val. “Dramatische economische achterstand voor het Oosten” schrijft de krant, en “de wereld is ontnuchterd door het kapitalisme volgens een peiling van de BBC 20 jaar na de val van de Muur.”

Alle Engelstalige kranten in China, bestemd voor de buitenlandse gemeenschap, vermeldden de verjaardag. The International Herald Leader besteedt zelfs haar hele voorpagina eraan.

China Daily kopt : “Duitsland viert de val van de Muur”. Maar op de Chinese internetversie is die titel subtiel veranderd naar “Bedenkingen bij 20 jaar val Muur : het kapitalisme heeft zijn gebreken.”

Politburo op Mauritius

Het icoon van de Chinese communistische pers Renmin Ribao of de Volkskrant zwijgt daarentegen in alle talen over de herdenking.

Ook de Chinese staatszender CCTV, de omroep met het grootste publiek ter wereld, vond het niet de moeite om de kijkers het bericht mee te geven.

Zelfs op het Engelstalige kanaal CCTV 9 niet. Daar werd wel ondermeer bericht over het bezoek van een lid van het Politburo aan Mauritius, over de aanval op een Navo konvooi in Afghanistan en het proces tegen een Japanse actrice die betrapt is op druggebruik.

De val van de Berlijnse Muur en het communisme in Oost-Europa blijft om voor de hand liggende redenen een gevoelig onderwerp in China. Een specifiek publicatieverbod van hogerhand was er niet, maar mediaredacties die sterk aan de Chinese Communistische Partij gebonden zijn hanteerden duidelijk de zogenaamde “regel van zelfcensuur”.

Popularity: 30% [?]

In China worden vier medewerkers van de Mijnbouwgroep Rio Tinto beschuldigd van bedrijfsdiefstal en omkoping. De ooit zo geweldige relaties tussen Australie en China bereiken een historisch dieptepunt. Wat is er precies aan de hand?

Herbeluister hier de analyse op Radio 1

Popularity: 28% [?]

De controversiële kunstenaar en ontwerper van het Olympische stadion Ai Weiwei is vanochtend een tijd lang vastgehouden in zijn hotelkamer in Sichuan door de Chinese politie.

Herbeluister hier het gesprek op Radio 1

In een telefoongesprek vertelde hij dat de politie brutaal te werk is gegaan en dat hij ondermeer een slag in zijn gezicht heeft gekregen. “Maar die slag heeft mij niet tegengehouden om te vloeken”, voegde hij er lachend aan toe. Ondertussen is hij vrijgelaten en op een vliegtuig naar Peking gezet. (toevoeging: een dag later, op 13 augustus, is hij met zijn advocaat naar Sichuan teruggekeerd om een assistente vrij te krijgen die nog vastzit)

Ai Weiwei was in Sichuan om het proces bij te wonen van een activist die onderzoek doet naar de gevolgen van de aardbeving van vorig jaar. Zelf heeft Ai Weiwei een team van vrijwilligers rond zich verzameld om de waarheid te kennen over het exacte aantal schoolkinderen dat is omgekomen tijdens de aardbeving, vermoedelijk door de slechte staat van de schoolgebouwen.

Dit ligt heel gevoelig bij de lokale overheid. “Ik wilde alleen mijn steun betuigen,” zegt Ai Weiwei in een telefonische reactie “Want ik heb het gevoel dat steeds minder mensen opkomen voor de waarheid in dit land.”

Ai Weiwei is zowat de meest controversiele Chinese kunstenaar van het ogenblik. Hij heeft in het verleden al vaker zware kritiek geuit op de Chinese overheid. In de internationale kunstwereld staat hij hoog aangeschreven.

Ook met de Vlaamse kunstenaars Luc Tuymans en Wim Delvoye heeft hij goede contacten. Voor het cultuurfestival Europalia China is hij trouwens co-curator van de tentoontstelling “The state of things” in Brussel.

Ai Weiwei is nu wel vrijgelaten, maar het blijft de vraag of de Chinese politie het hierbij zal laten. Ai Weiwei werd al tijdens de herdenking van de aarbeving in Sichuan afgelopen mei tijdelijk geschaduwd door agenten. Zijn blog is toen van het internet verwijderd.

De vader van Ai Weiwei was een van de belangrijkste dichters van China. Samen met zijn gezin is hij ten tijde van de Culturele Revolutie verbannen naar Xinjiang in het westen van China.

De kunstenaar is lang bijna onschendbaar geacht vanwege zijn belangrijke status als ontwerper van het beroemde Olympische Vogelneststadion. Telkens wist hij de grenzen van protest en kritiek op de Chinese overheid subtiel te verleggen. Mogelijk heeft hij nu de grens bereikt.

Popularity: 24% [?]

Precies één jaar geleden, op 8 augustus 2008, werden de Olympische spelen in Peking spectaculair geopend in het Vogelnest. Meteen het meest bekeken tv-ogenblik aller tijden. Meer dan tien dagen lang toonde China dat het feilloos een internationaal topevenement kon organiseren. De wereldwijde reacties waren na afloop lovend, en IOC-voorzitter Jacques Rogge besloot dat ‘de wereld China beter had leren kennen, en dat China de wereld beter had leren kennen’. Maar wat blijft er één jaar later over van alle inspanningen en goede voornemens?

Herbeluister hier het gesprek op Radio 1

8 augustus is een dag die bij elke Chinees in het geheugen gegrift staat. Uit een rondvraag blijkt dat de meeste Chinezen dit als de dag beschouwen waarop China zich weer op het wereldtoneel plaatste, de dag die hen meer zelfvertrouwen schonk.

De Chinese overheid heeft 8 augustus uitgeroepen tot ‘nationale fitnessdag’ om de Chinezen tot meer sporten aan te zetten en de groeiend problematiek van zwaarlijvigheid bij Chinezen te bestrijden.

Een bezoek aan de Olympische stadions is een must voor elke Chinees. Het Vogelnest en de Watercube zijn dé toeristische topattracties van Peking geworden. Miljoenen Chinezen hebben al 5 euro veil gehad om een kijkje te nemen op de plek waar het allemaal gebeurde.

Om de verjaardag te vieren wordt het Vogelnest vanavond tijdelijk weer met topsporters gevuld in plaats van met toeristen. Inter Milaan en Lazio Roma spelen er de finale van de Italiaanse supercup. Buitenlands topvoetbal moet camoufleren dat het Vogelnest het voorbije jaar nauwelijks nog gebruikt is voor sportspektakel. Read the rest of this entry »

Popularity: 30% [?]

Na vier jaar neemt Bernard Pierre, de Belgische ambassadeur in Peking, afscheid van China. Beluister hier het afscheidsinterview op Radio 1.

Popularity: 27% [?]