De ontmoeting tussen de Amerikaanse president Obama en de dalai lama doet China steigeren. Woordvoerders van de Chinese regering hebben de ontmoeting de voorbije weken herhaaldelijk afgekeurd. Ook Chinese krantencommentatoren schrijven, meestal anoniem, hun ontzetting van zich af.
In de meeste Chinese staatskranten wordt geen straffe taal geschuwd . “Het is ronduit zielig hoe de Amerikaanse president bezwijkt voor binnenlandse politieke druk.”, schrijft de Chinese Volkskrant. “Door de dalai lama te ontmoeten geeft Obama aan de Tibetaanse separatisten de boodschap dat ze in hun illegale activiteiten gesteund worden door de grootste wereldmacht.”
Heel wat kranten doen ook veel moeite om uit te leggen waarom China zich zo beledigd voelt: “Stel je eens voor hoe de Amerikaanse regering zich zou voelen als Chinese leiders iemand zouden ontmoeten die streeft naar onafhankelijkheid van één van de Amerikaanse staten, van Alaska bijvoorbeeld?” vraagt de commentator van de Engelstalige krant China Daily zich af.
“Geen respect voor China”
“Indien Obama zich in de schoenen van het Chinese volk zou plaatsen, dan zou hij de ontmoeting met de dalai lama niet laten doorgaan.”, zo luidt het wat verder. “Tibet maakt al honderden jaren deel uit van China. De geschiedenis van Tibet als onderdeel van China is veel langer dan de geschiedenis van de VS.”
Er worden ook vergelijkingen gemaakt tussen de oorspronkelijke bewoners van Amerika, de Indianen, en de Tibetanen. “Als de dalai lama ook maar enige reden heeft om de soevereiniteit van Tibet als een onafhankelijk land te claimen, dan hebben de Indianen nog veel méér redenen om de meeste Amerikanen uit de Verenigde Staten te drijven.”, zo schrijft de Global Times in het Chinees en het Engels.
Wat de precieze gevolgen van deze ontmoeting zullen zijn is onduidelijk, maar alle kranten zijn het erover eens dat de relaties tussen China en de VS nu een dieptepunt hebben bereikt.
“Door deze man te ontmoeten die niet meent wat hij zegt, beschadigt Obama de relaties met China en toont hij geen respect voor het Chinese volk. Hij heeft ons tijdens zijn bezoek in november belogen toen hij hier beloofde om de relaties tussen China en de VS te verbeteren.”
Wat is er aan de hand?
De voorbije weken stapelt het ene conflict na het andere zich op tussen China en de VS. De dalai lama, Google, Taiwan, de Chinese munt, kippen. Maar niet alleen met de VS zit een haar in de boter. Het fiasco van Kopenhagen, de executie van de Britse drugssmokkelaar en de veroordeling van de activist Liu Xiaobo tot 11 jaar cel hebben ook de relaties met de Europese Unie verzuurd.
Ook tussen China en India is het recent weer tot spanningen gekomen naar aanleiding van een oud grensconflict en het ‘onderdak’ dat India aan de dalai lama verschaft. Verschillende Latijns-Amerikaanse landen klagen over handelsproblemen met China. De relaties met Australië bevinden zich nog steeds op een laag pitje na het afspringen van een miljardenakkoord met de mijnreus Rio Tinto en het spionageschandaal dat kort daarop losbarstte.
En dan is er nog Afrika, waar China beschuldigd wordt van neo-kolonialisme. Of Rusland, normaal een bondgenoot van China, dat uit een economische put probeert te kruipen maar op weinig begrip kan rekenen van grote buur China, bijvoorbeeld wat betreft migratie, handel en wapenverkoop.
Machtswissel
Het is opvallend dat China bij monde van regeringswoordvoerders en staatskranten de voorbije maanden een hardere koers lijkt te varen dan voorheen. Buitenlandse diplomaten in Peking spreken ook over een ‘nationalistische verstarring’ en onwil tot het sluiten van compromissen aan Chinese zijde.
Wat is er aan de hand? Wil China als rijzende grootmacht de rest van de wereld uitdagen? Of heeft het land inderdaad meer aan zelfvertrouwen gewonnen doordat het zonder veel kleerscheuren uit de economische crisis is gekomen?
Een mogelijke verklaring voor de strakke houding van China zou volgens China analisten gezocht moeten worden in de machtswissel die er op til is. Tegen het Partijcongres van 2012 moet de opvolging van huidig premier Wen Jiabao en president Hu Jintao zijn klaargestoomd. Daarom wordt China harder van toon : kandidaat opvolgers spelen de nationalistische kaart.
Tweestrijd
Een andere uitleg is dat China met deze nationalistische retoriek de aandacht wil afleiden van de grotere problemen in het land. Het centrale gezag ervaart dat het sociale evenwicht zeer broos is in het land, en dat de autoriteit van Peking niet overal even sterk meer is.
Er wordt ook verondersteld dat er aan de top van de Communistische Partij al jaren een tweestrijd heerst tussen gematigde hervormers en conservatieven. De gematigden zouden de voorbije maanden het onderspit moeten delven, terwijl de conservatieven de touwtjes strakker in handen hebben in verschillende beleidsdomeinen.
Mogelijk is er ook sprake van een strakkere Chinese ‘real politik’ wat buitenlandse aangelegenheden betreft : op de eerste plaats dienen de eigen Chinese belangen beschermd te worden in plaats van te zoeken naar multilaterale oplossingen of internationale samenwerking. Dat staat dan weer haaks op het zo vaak verkondigde credo van “harmonie” tussen China en de rest van de wereld.
Het is onbegonnen werk om de echte drijfveren bloot te leggen waarom de Chinese tijger steeds meer zijn klauwen laat zien. Er zit wellicht een beetje waarheid in elk van de bovenstaande veronderstellingen. Het Jaar van de Tijger is amper een paar dagen oud, maar het belooft nu al een turbulent jaar te worden, vol veranderingen. Volledig volgens de Chinese traditie dus.
Popularity: 10% [?]
